Diyan natatapos ang mga pagdinig para sa Modyul 10 - ang ating huling modyul.
Ang mga ebidensyang ginamit sa Modyul na ito ay naging makapangyarihan at nakakaantig. Lubos akong nagpapasalamat sa lahat ng nagbigay ng mga pahayag at materyal at dumalo sa mga roundtable. Lubos akong nagpapasalamat sa mga nag-ambag sa Every Story Matters at sa impact film at sa mga nagbigay ng ebidensya para sa Modyul 10. Kailangan ng matinding lakas ng loob upang magsalita sa publiko tungkol sa pagkawala at trauma.
Mahalagang marinig ang kanilang mga kwento at maunawaan ang buong lawak ng epekto ng pandemya. May mga taong naniniwalang panahon na para lumayo sa pandemya at kuwestiyunin ang kahalagahan ng Imbestigasyong ito. Umaasa ako na kapag nabasa nila ang lawak ng pagdurusa at nakita ang mga resulta ng aming trabaho, mapapahalagahan nila ang napakalaking pagkalugi na dulot ng Covid-19 at kung bakit itinatag ang Imbestigasyong ito.
Nabanggit ko na sa lahat ng pagkakataon na ang aking layunin ay magbigay ng mga rekomendasyon upang mapabuti ang pagpaplano, pagtugon, at pagbangon mula sa pandemya upang mabawasan ang laki ng pagkalugi na iyon sa anumang pandemya sa hinaharap. Kung maipapatupad, ang aking mga rekomendasyon ay dapat na makabawas sa bilang ng mga namamatay, mabawasan ang pagdurusa, at mabawasan ang panlipunan at pang-ekonomiyang gastos sa bansa.
Dapat kong bigyang-diin na ang aking mga rekomendasyon ay batay sa napakaraming materyal na nakalap at sinuri sa buong proseso ng Inquiry ng Inquiry team. Nakatanggap at nakapagsuri na kami ng mahigit 600,000 dokumento at nakapagbunyag ng mahigit 300,000 sa mga Core Participant. Naglathala na kami ng 10 talaan ng Every Story Matters, batay sa libu-libong kuwento. Mahigit 200 araw na kaming nagdaos ng sesyon dito sa London, Edinburgh, Cardiff at Belfast at mahigit 350 saksi na ang aming tinawag.
Maaaring magtanong ang ilan kung bakit napakaraming dokumento, napakaraming saksi at napakaraming kwento? Simple lang ang sagot: dahil ang aking mga tuntunin ng sanggunian na itinakda ng noo'y Punong Ministro pagkatapos ng pampublikong konsultasyon, ang pinakamalawak sa anumang pampublikong Pagsisiyasat sa kasalukuyan. Binigyan ako ng gawain na imbestigahan hindi lamang ang isang trahedya o serye ng mga pangyayari kundi ang tugon sa pandemya ng Covid-19 at ang epekto nito sa buong UK.
Ang pagkumpleto ng mga pagdinig sa Imbestigasyon sa loob ng wala pang 4 na taon mula sa aming opisyal na petsa ng pagsisimula at ang pagkumpleto ng Imbestigasyon sa loob ng wala pang 5 taon (tulad ng gagawin namin), sa aking palagay, ay isang pambihirang tagumpay. Masasabi ko iyan dahil hindi ko inaangkin ang kredito.
Ang papuri ay nauukol sa lahat ng nasa harap at likod ng mga eksena: iyong mga nangalap at sumuri ng materyal (lalo na ang aming mga paralegal), sa mga nag-ayos at namamahala sa mga pagdinig at mga saksi, sa aming tech team ng RTS, sa mga document manager lalo na ang isang matatag na kasama ko sa buong proseso), sa aming mga stenographer, security staff, ushers, support and safeguarding team, sa mga mananaliksik at policy team, sa media and engagement team, sa Every Story Matters team, sa mga legal editor, sa mga private office team at, siyempre, sa mga nagbibigay ng materyal. Napakahusay ng kanilang ginawa. Pati na rin ang mga saksi - ang ilan sa kanila ay ilang beses nang nagbigay ng ebidensya.
Malaking pasasalamat din ang ibinibigay sa iba't ibang legal team: ang Inquiry legal team at ang Core participant legal team. Nais kong magpasalamat sa kanila. Ang ilan sa kanila ay nakasama ko sa halos bawat modyul o sa kabuuan nito. Tiniis nila ang aking mga interbensyon nang may kabutihang-loob at kagandahan. Salamat. Hindi kami makakarating sa puntong ito kung wala ang inyong kasipagan at propesyonalismo.
Mula sa pagsasagawa ng mga pampublikong pagdinig, gaya ng ginagawa natin simula noong 2023, lilipat na tayo ngayon sa isang bagong yugto ng Imbestigasyon kung saan regular kong ilalathala ang aking mga ulat at rekomendasyon. Sa natitirang bahagi ng taong ito, ang Imbestigasyon ay tututok sa mga ulat para sa mga modyul 3-10. Karamihan sa mga ito ay ilalathala sa buong 2026. Tanging ang mga ulat para sa mga Modyul 8, 9 at 10 lamang ang ilalathala sa 2027.
Bakit ang tagal? Dahil muli, napakalaking trabaho ang kailangan para maging tama ang aking mga rekomendasyon, at para maging handa ang mga ulat para sa publikasyon at presentasyon sa Parlamento. Inaamin kong kaunti lang ang aking ideya sa dami ng trabahong kailangan hanggang sa sinimulan ko ang Imbestigasyong ito. Gayunpaman, inilalathala ko ang aking mga rekomendasyon sa sandaling magamit ang mga ito, modyul por modyul, dahil alam kong maaaring mangyari ang susunod na pandemya anumang oras.
Umaasa ako na kapag nailathala na ang lahat ng 10 ulat, mapapatunayan nito ang kahalagahan ng Imbestigasyong ito at mabibigyan ng katwiran ang mga gastos. Sinabi ko na sa simula pa lang na ang Imbestigasyong ito ay mangangailangan ng malaking halaga at oras. Nagawa naman. Ngunit tunay akong naniniwala na sulit ito.
Hinihikayat ko ang publiko at mga tagasunod ng Imbestigasyon (na nagnanais na gawin ito) na isulong ang mga pagbabagong aking inirerekomenda at para sa mga responsable sa pagpapatupad ng aking mga rekomendasyon na gawin ito. Habang nananatili ako sa aking pwesto, susubaybayan ko ang pagpapatupad nito.
Dapat matuto ang United Kingdom ng mga aral mula sa pandemya ng Covid-19, upang maging mas handa para sa susunod na pandemya - dahil alam nating lahat na magkakaroon nito.
Ngayong Linggo, ika-8 ng Marso, ay ang Pambansang Araw ng Pagninilay para sa Covid. Ang mga pamilyang nawalan ng mga mahal sa buhay, ang mga pangunahing manggagawa na nagbuwis ng kanilang buhay at ang publiko na nagsakripisyo nang husto noong panahon ng pandemya ay nararapat na makakita ng makabuluhang pagbabago.